Koniec umowy na czas określony a zasiłek dla bezrobotnych

Prawo do zasiłku dla bezrobotnych a koniec umowy

 

Miałeś umowę na czas określony i właśnie dobiega ona końca? Pewnie zastanawiasz się, czy należy się Tobie zasiłek dla bezrobotnych. W dużym skrócie – jeśli pracowałeś co najmniej 12 miesięcy, a Twoje wynagrodzenie nie było niższe niż minimalne, to istnieje spora szansa, że świadczenie Ci przysługuje. Ale jak zwykle, diabeł tkwi w szczegółach ... sprawdźmy je dokładniej.

 

Najważniejsze informacje w skrócie

• Zasiłek przysługuje po minimum 365 dniach pracy w ciągu 18 miesięcy przed rejestracją.
• Wynagrodzenie musi wynosić co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę.
• Ważne są też składki na Fundusz Pracy – bez nich okres nie będzie liczony.
• Standardowy okres zasiłku to 180 dni, ale może wynosić 365 dni.
• Granicą jest 150% średniej stopy bezrobocia w kraju w danym powiecie.
• Nie każda umowa się liczy – ważne są warunki zatrudnienia, nie sama umowa.
• Zasiłek przysługuje od dnia rejestracji w urzędzie pracy, nie od końca umowy.

 

Czy po zakończeniu umowy na czas określony należy się zasiłek dla bezrobotnych?

Jeśli chcesz to poznać surowe dane, najlepiej oprzeć się bezpośrednio na przepisach – dokładnie na art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Tam wszystko jest opisane ... tylko że język ustawowy bywa ciężki. Rozłóżmy to więc na język łatwiejszy.

Na początek najważniejsze: samo zakończenie umowy na czas określony nie daje automatycznie prawa do zasiłku. To dopiero jeden z etapów.

 

Jakie trzeba spełnić warunki by otrzymać zasiłek dla bezrobotnych?

Zgodnie z przepisami, zasiłek przysługuje, jeśli spełnisz kilka wymagań. Wynika to wprost z art. 71 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Urząd pracy po prostu sprawdza, czy „odhaczasz” pewne warunki.

• Musisz zarejestrować się w powiatowym urzędzie pracy.
  Prawo do zasiłku liczy się dopiero od dnia rejestracji – nie od dnia zakończenia umowy.
• Urząd nie może mieć dla Ciebie propozycji pracy lub aktywizacji.
  Jeśli od razu dostaniesz ofertę pracy, stażu czy szkolenia – zasiłek może nie zostać przyznany.
• Musisz mieć minimum 365 dni „kwalifikującego się” zatrudnienia w ciągu ostatnich 18 miesięcy.
  I tutaj zaczyna się robić ciekawie, bo nie chodzi wyłącznie o zwykłą umowę o pracę.
• Opłacane były składki na Fundusz Pracy.
  To ważny punkt, bo właśnie z tego funduszu wypłacany jest zasiłek.

 

Jakie okresy/umowy się liczą?

To moment, w którym wiele osób zaczyna się zastanawiać, czy ich historia zatrudnienia faktycznie „uzbiera” wymagane 365 dni. Bo sama odpowiedź „pracowałem ponad rok” często okazuje się zbyt uproszczona. Liczy się nie tylko długość, ale też rodzaj umowy, wysokość wynagrodzenia i to, czy były opłacane składki.

Przepisy podchodzą do tego dość szeroko – nie ograniczają się wyłącznie do klasycznej umowy o pracę. Z drugiej strony, nie wszystko automatycznie się zalicza. Można mieć kilka różnych form zatrudnienia, przeplatających się w czasie ... i dopiero po dokładnym sprawdzeniu wychodzi, które okresy „wchodzą do puli”, a które nie.

Do tych 365 dni, o których pisaliśmy powyżej, mogą być zaliczone m.in.:

• Zatrudnienie na umowie o pracę z wynagrodzeniem co najmniej minimalnym.
  To najczęstsza sytuacja – standardowy etat, pełne składki.
• Umowy zlecenia, agencyjne i podobne.
  Jednak tylko wtedy, gdy odprowadzane były składki, a podstawa wynosiła minimum minimalne wynagrodzenie.
• Prowadzenie działalności gospodarczej.
  Pod warunkiem opłacania składek od odpowiedniej podstawy.
• Praca za granicą.
  Jeśli były odprowadzane składki na Fundusz Pracy lub spełnione inne wymogi ustawowe.
• Członkostwo w spółdzielniach rolniczych i podobnych strukturach.
  Tu również liczy się wysokość składek.

Czyli nie tylko „etat” się liczy. Zakres jest szerszy, choć ... nie każda sytuacja się kwalifikuje.

 

Co się nie liczy mimo że się pracowało?

To właśnie tutaj pojawiają się największe rozbieżności między tym, co „wydaje się oczywiste”, a tym, co wynika z przepisów. Sama praca to za mało – musi spełniać określone warunki formalne. Jeśli ich brakuje, dany okres po prostu wypada z rozliczenia. Często dotyczy to sytuacji, gdy wynagrodzenie było niższe niż minimalne albo nie były odprowadzane składki na Fundusz Pracy. Zdarza się też, że dłuższe przerwy – jak urlop bezpłatny – powodują, że część czasu nie jest uwzględniana.

• Urlopy bezpłatne powyżej 30 dni nie są wliczane.
  Jeśli ktoś miał dłuższą przerwę – ten okres wypada z liczenia.
• Zbyt niskie wynagrodzenie eliminuje dany okres.
  Nawet jeśli pracowałeś, ale zarabiałeś mniej niż minimalna krajowa – ten czas może nie zostać uznany.
• Brak składek na Fundusz Pracy.
  Bez nich system „nie widzi” tego okresu jako uprawniającego.

 

Dodatkowe okresy, które liczą się do zasiłku

Ustawa dopuszcza także inne sytuacje, które mogą zostać zaliczone do wymaganych 365 dni, nawet jeśli nie pracowałeś w klasycznym sensie. Chodzi m.in. o okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego czy przebywania na urlopie wychowawczym – pod warunkiem spełnienia wymogów dotyczących podstawy składek. Są nimi:

• Służba wojskowa.
• Urlop wychowawczy.
• Pobieranie zasiłków chorobowych lub macierzyńskich (przy odpowiedniej podstawie).
• Okresy opieki nad dzieckiem lub osobą zależną.
• Odszkodowanie za niezgodne z prawem rozwiązanie umowy.

Czyli nawet jeśli nie pracowałeś „aktywnie”, pewne okresy nadal mogą być zaliczone.

 

Co z zakończeniem umowy?

Wracając do punktu wyjścia. Ogromne znaczenie ma to, w jaki sposób zakończyła się umowa na czas określony. Jeśli po prostu dobiegła końca, bez Twojej inicjatywy i bez naruszeń z Twojej strony, sytuacja jest najkorzystniejsza. Czyli w skrócie: umowa się skończyła, nie było rozwiązania dyscyplinarnego, nie odszedłeś sam bez uzasadnienia – to działa na Twoją korzyść. W takiej sytuacji nie ma tzw. okresu karencji, czyli opóźnienia w wypłacie zasiłku. Jeśli spełniasz pozostałe warunki, świadczenie przysługuje od momentu rejestracji w urzędzie pracy.

Natomiast jeśli którykolwiek z tych elementów wygląda inaczej – nawet drobna zmiana może wpłynąć na decyzję. I wtedy zasiłek może zostać przyznany później albo wcale.

 

Na jak długo przyznawany jest zasiłek dla bezrobotnych gdy skończy się umowa na czas określony?

Długość pobierania zasiłku nie zależy od samego faktu zakończenia umowy na czas określony. Istotne znaczenie ma tutaj art. 73 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który określa, jak długo przysługuje świadczenie i od czego to zależy.

Podstawowy okres wynosi 180 dni. Taki czas obowiązuje w sytuacji, gdy bezrobotny mieszka na obszarze powiatu, w którym stopa bezrobocia – według danych na dzień 30 czerwca roku poprzedzającego nabycie prawa do zasiłku – nie przekracza 150% przeciętnej stopy bezrobocia w kraju.

Jeżeli jednak ten próg zostanie przekroczony, sytuacja się zmienia. W powiatach, gdzie stopa bezrobocia przekracza 150% średniej krajowej, okres pobierania zasiłku wydłuża się do 365 dni. To rozwiązanie ma wyrównać różnice między regionami, gdzie dostęp do pracy jest trudniejszy.

Ustawa przewiduje także inne przypadki, w których przysługuje dłuższy, roczny okres pobierania zasiłku. Dotyczy to osób, które:

• ukończyły 50 lat i posiadają co najmniej 20-letni okres uprawniający do zasiłku,
• mają na utrzymaniu dziecko do 15. roku życia, a ich małżonek również jest bezrobotny i utracił już prawo do zasiłku,
• samotnie wychowują co najmniej jedno dziecko w wieku do 15 lat.

Jak widać, ustawodawca uwzględnia nie tylko sytuację na rynku pracy, ale też sytuację życiową osoby bezrobotnej.

Warto też zwrócić uwagę na to, że zmiana miejsca zamieszkania w trakcie pobierania zasiłku nie wpływa na jego długość. Jeśli świadczenie zostało przyznane na 180 albo 365 dni, ten okres pozostaje bez zmian, nawet jeśli bezrobotny przeniesie się do innego powiatu. Obowiązkiem pozostaje jedynie zgłoszenie tej zmiany i rejestracja w nowym urzędzie pracy w terminie 14 dni.

Ustawa przewiduje również sytuacje, w których okres pobierania zasiłku może zostać zmodyfikowany. Może on ulec wydłużeniu, na przykład w przypadku urodzenia dziecka przez kobietę pobierającą zasiłek. Wtedy okres ten przedłuża się o czas odpowiadający zasiłkowi macierzyńskiemu. Z drugiej strony może zostać skrócony, jeśli w trakcie pobierania świadczenia bezrobotny podejmie zatrudnienie w ramach prac interwencyjnych, robót publicznych, stażu lub szkolenia.

Istotne jest także to, że jeśli bezrobotny utraci status bezrobotnego na krótki czas –np. podejmie pracę, a następnie ponownie się zarejestruje. To prawo do zasiłku wraca, ale na okres pomniejszony o wcześniej wykorzystany czas. Nie dochodzi więc do „resetu” świadczenia.

Podsumowując – w świetle przepisów obowiązują dwa główne okresy pobierania zasiłku: 180 albo 365 dni. To, który z nich zostanie zastosowany, zależy przede wszystkim od poziomu bezrobocia w miejscu zamieszkania oraz od indywidualnej sytuacji bezrobotnego, a nie od samego rodzaju czy zakończenia umowy.

 

Przykłady otrzymania i odmowy przyznania zasiłku dla bezrobotnych

Same przepisy to jedno, ale dopiero dane sytuacje pokazują, jak to działa w rzeczywistości. Czasem różnica między „tak” a „nie” sprowadza się do jednego szczegółu ... dosłownie.

Przykłady, gdy zasiłek zostanie przyznany

• Umowa skończyła się naturalnie, a praca trwała ponad rok.
  Pracowałeś na pełen etat, miałeś co najmniej minimalne wynagrodzenie i składki były odprowadzane – spełniasz warunki.
• Kilka umów na czas określony, ale bez przerw i z odpowiednim wynagrodzeniem.
  Zmieniałeś pracodawców, ale łącznie uzbierało się 365 dni w ciągu 18 miesięcy – okresy się sumują.
• Część czasu to praca, a część np. zasiłek chorobowy.
  Jeśli podstawa była odpowiednio wysoka, te okresy mogą się uzupełniać i dają wymagany staż.

Przykłady, gdy zasiłek nie zostanie przyznany

• Zbyt niskie wynagrodzenie przez część okresu.
  Pracowałeś, ale zarabiałeś poniżej minimalnej krajowej – ten czas nie zostanie zaliczony.
• Brak składek na Fundusz Pracy.
  Nawet przy prawdziwej pracy, jeśli składki nie były odprowadzane, urząd może odrzucić ten okres.
• Za krótki łączny okres zatrudnienia.
  Masz np. 10–11 miesięcy zamiast wymaganych 12 – i mimo że pracowałeś niedawno, zasiłek nie przysługuje.

Jak widać, granica bywa cienka. Czasem wystarczy kilka brakujących dni albo jeden niespełniony warunek, żeby decyzja była zupełnie inna.

 

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Czy po zakończeniu umowy na czas określony zawsze należy się zasiłek dla bezrobotnych?
Nie zawsze – trzeba spełnić warunki dotyczące stażu pracy, wynagrodzenia i składek na Fundusz Pracy.

Ile trzeba pracować, żeby dostać zasiłek dla bezrobotnych?
Minimum 365 dni w ciągu 18 miesięcy przed rejestracją w urzędzie pracy.

Czy umowa na pół etatu liczy się do zasiłku?
Tak, ale tylko jeśli wynagrodzenie w przeliczeniu wynosiło co najmniej minimalne.

Czy umowa zlecenie liczy się do zasiłku dla bezrobotnych?
Tak, pod warunkiem że były opłacane składki i podstawa była na poziomie minimalnego wynagrodzenia.

Na jak długo przyznawany jest zasiłek dla bezrobotnych?
Najczęściej na 180 dni, ale w niektórych przypadkach nawet na 365 dni.

Od kiedy wypłacany jest zasiłek dla bezrobotnych?
Od dnia rejestracji w urzędzie pracy, jeśli spełniasz wszystkie warunki.

Czy zakończenie umowy na czas określony wpływa na długość zasiłku?
Nie – długość zależy od sytuacji życiowej i poziomu bezrobocia w regionie.

Co się nie liczy do zasiłku mimo pracy?
Okresy bez składek, z wynagrodzeniem poniżej minimalnego lub z długimi urlopami bezpłatnymi.

 

Źródło:

^{https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20040991001/U/D20041001Lj.pdf}